Nhận diện và phản bác các luận điệu xuyên tạc chủ trương xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” ở Hà Nội
Xã, phường là cấp chính quyền gần dân, trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và giải quyết những vấn đề thiết yếu trong đời sống nhân dân. Vì vậy, đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở là yêu cầu khách quan trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.
Ngày 08/7/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn Thành phố. Ngày 12/7/2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 3489/QĐ-UBND kèm theo Đề án triển khai thực hiện. Chủ trương hướng tới xây dựng mô hình quản trị cơ sở hiện đại, phục vụ, công khai, minh bạch và hiệu quả; lấy chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo quan trọng [1], [2].
Sau khi thông tin về việc Hà Nội nghiên cứu thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” được công bố, một số đối tượng chống đối, cơ hội chính trị ở nước ngoài đã lợi dụng mạng xã hội để xuyên tạc chủ trương, kích động tư tưởng đối lập, gây hoài nghi và chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Các luận điệu này thường được che đậy dưới danh nghĩa “góp ý chính sách”, “phân tích lịch sử” hoặc “quyền lựa chọn mô hình phát triển”, nhưng thực chất nhằm phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng, chống phá đường lối, chủ trương phát triển đất nước và thúc đẩy âm mưu “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng.
1. Nhận thức đúng về mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”
Mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là mô hình tổ chức phát triển và quản trị tích hợp ở cấp cơ sở. Việc xây dựng mô hình không làm phát sinh một cấp hành chính mới, không thay đổi địa vị pháp lý của xã, phường và không tạo ra cơ chế quản lý nằm ngoài hệ thống pháp luật. Mọi nhiệm vụ, giải pháp của Đề án đều phải được thực hiện trong phạm vi chức năng, thẩm quyền của chính quyền địa phương và tuân thủ Hiến pháp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Thủ đô cùng các văn bản có liên quan.
Mục tiêu của mô hình là cụ thể hóa các giá trị và định hướng phát triển xã hội chủ nghĩa tại cấp gần dân nhất; đồng thời đổi mới phương thức quản trị theo hướng dân chủ, kỷ cương, nhân văn, hiện đại và phục vụ nhân dân. Người dân vừa là chủ thể tham gia quản trị, giám sát hoạt động của chính quyền, vừa là đối tượng trực tiếp thụ hưởng thành quả phát triển. Hiệu quả của mô hình không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn thông qua chất lượng dịch vụ công, môi trường sống, an sinh xã hội, trật tự, an toàn, mức độ hài lòng và hạnh phúc của nhân dân [1].
Theo Đề án, thành phố Hà Nội lựa chọn hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm để triển khai thí điểm; các xã, phường còn lại áp dụng những tiêu chí phù hợp với điều kiện thực tế. Quá trình thực hiện được chia thành từng giai đoạn, có kiểm tra, giám sát, sơ kết vào năm 2030 và tổng kết vào năm 2035. Cách thức triển khai cho thấy đây là quá trình thí điểm có địa bàn, lộ trình và cơ chế đánh giá cụ thể, không phải việc tổ chức đồng loạt, chủ quan hoặc thiếu căn cứ [2].
Nhờ vị trí chiến lược trên trục Nhật Tân – Nội Bài, xã Phúc Thịnh có điều kiện thuận lợi để phát triển hạ tầng, thúc đẩy đô thị hóa và trở thành động lực tăng trưởng phía Bắc Hà Nội (Ảnh: Thanhnien.vn)
Tại xã Thư Lâm, mô hình được triển khai theo hướng đổi mới quản trị cơ sở, chuyển từ “quản lý” sang “kiến tạo, dẫn dắt phát triển”, lấy người dân làm trung tâm và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo hiệu quả hoạt động của chính quyền (Ảnh: Thanhnien.vn)
Nội dung của mô hình bao quát các lĩnh vực xây dựng hệ thống chính trị; phát triển kinh tế, hạ tầng và không gian sống; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; bảo vệ môi trường; giữ vững quốc phòng, an ninh; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Các nhiệm vụ này phản ánh yêu cầu phát triển toàn diện tại cấp cơ sở, gắn tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao chất lượng sống.
2. Nhận diện và phản bác các luận điệu xuyên tạc
Luận điệu phổ biến nhất là đánh đồng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” với cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp trước thời kỳ đổi mới. Từ cách đánh đồng sai lệch đó, một số đối tượng suy diễn rằng việc thực hiện mô hình sẽ dẫn đến xóa bỏ kinh tế thị trường, hạn chế quyền kinh doanh, thu hẹp vai trò của doanh nghiệp tư nhân và phân phối theo phương thức bình quân.
Đây là sự đánh tráo khái niệm, cố tình tách tên gọi của mô hình khỏi nội dung chính thức của chủ trương. Hiến pháp quy định nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, có nhiều hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh tế. Các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác, cạnh tranh theo pháp luật; tài sản hợp pháp và quyền đầu tư, sản xuất, kinh doanh được pháp luật bảo hộ [3]. Chính quyền xã, phường không có thẩm quyền thay đổi chế độ sở hữu hoặc đặt ra một cơ chế kinh tế trái với Hiến pháp và pháp luật.
Mặt khác, Đề án không có nội dung nào phủ nhận thị trường hoặc hạn chế sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Trái lại, mô hình đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế địa phương, nâng cao năng suất lao động, ứng dụng khoa học, công nghệ, cải thiện hạ tầng, đẩy mạnh chuyển đổi số và khai thác hiệu quả các nguồn lực. Môi trường quản trị minh bạch, thủ tục hành chính thuận lợi, hạ tầng đồng bộ và an ninh được bảo đảm chính là những điều kiện cần thiết để doanh nghiệp và người dân đầu tư, sản xuất, kinh doanh.
Một luận điệu khác cho rằng việc xây dựng mô hình sẽ tạo ra những xã, phường có “chế độ riêng”, khác biệt hoặc đối lập với các địa phương khác. Thậm chí, một số đối tượng lợi dụng vấn đề này để kích động tâm lý so sánh, chia rẽ vùng miền và phủ nhận tính thống nhất trong quản lý nhà nước.
Cách lập luận trên hoàn toàn không có cơ sở. Việt Nam là quốc gia thống nhất; xã, phường là đơn vị hành chính trong hệ thống chính quyền địa phương và phải hoạt động theo Hiến pháp, pháp luật. Luật Tổ chức chính quyền địa phương quy định cụ thể vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền cấp xã [4]. Luật Thủ đô cho phép Hà Nội áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù để đáp ứng yêu cầu phát triển, nhưng mọi cơ chế đều phải bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và chịu sự kiểm tra, giám sát [5].
Việc thí điểm một phương thức quản trị mới không đồng nghĩa với thiết lập chế độ chính trị, kinh tế hoặc pháp lý riêng. Thí điểm là phương thức được sử dụng để kiểm nghiệm tính phù hợp của chính sách, đánh giá kết quả, phát hiện hạn chế và hoàn thiện mô hình trước khi xem xét nhân rộng.
Một số đối tượng còn cho rằng việc lấy sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo chỉ mang tính hình thức, tuyên truyền. Nhận định này phủ nhận yêu cầu cơ bản của quản trị công hiện đại. Hoạt động của chính quyền không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng văn bản, hội nghị hoặc báo cáo, mà phải được phản ánh bằng kết quả người dân trực tiếp thụ hưởng: thủ tục hành chính có thuận tiện hơn hay không; môi trường sống có được cải thiện hay không; dịch vụ y tế, giáo dục, an sinh có đáp ứng yêu cầu hay không; phản ánh, kiến nghị có được giải quyết kịp thời hay không.
Đương nhiên, các chỉ số về sự hài lòng và hạnh phúc cần được xác định bằng phương pháp khoa học, khách quan, có khả năng kiểm chứng. Kết quả thực hiện phải được công khai, gắn với trách nhiệm của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu. Đây là yêu cầu nhằm bảo đảm tính thực chất của mô hình, không phải căn cứ để phủ nhận mục tiêu lấy nhân dân làm trung tâm.
Cũng cần phân biệt rõ giữa phản biện chính sách và hoạt động xuyên tạc. Những ý kiến góp ý về nguồn lực, tính khả thi, phương pháp đánh giá, nguy cơ hình thức hoặc trách nhiệm thực hiện là cần thiết nếu được đưa ra trên cơ sở thông tin đầy đủ, chứng cứ xác thực và tinh thần xây dựng. Ngược lại, việc cắt xén văn bản, dựng lên nội dung không có trong Đề án, sử dụng lời lẽ quy chụp, kích động và phủ nhận chủ trương một cách cực đoan không phải là phản biện chính sách.
3. Nâng cao hiệu quả thông tin, tuyên truyền và tổ chức thực hiện
Để đấu tranh hiệu quả với các luận điệu xuyên tạc, cần chủ động cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ và kịp thời. Các cơ quan chức năng phải công bố rõ mục tiêu, phạm vi, nội dung, lộ trình, nguồn lực và trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình thực hiện. Nội dung tuyên truyền cần ngắn gọn, dễ hiểu, gắn với quyền lợi và những thay đổi cụ thể trong đời sống nhân dân; hạn chế cách diễn đạt chung chung hoặc nặng về khẩu hiệu.
Cùng với công tác tuyên truyền, phải bảo đảm công khai, minh bạch trong tổ chức thực hiện. Kế hoạch, dự án thành phần, tiến độ, kinh phí và kết quả hoàn thành các tiêu chí cần được thông tin theo quy định. Những hạn chế, vướng mắc phải được đánh giá khách quan, có biện pháp khắc phục và xác định rõ trách nhiệm. Công khai thông tin vừa tạo điều kiện để nhân dân tham gia giám sát, vừa thu hẹp khoảng trống mà các đối tượng xấu có thể lợi dụng để tung tin sai lệch.
Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội, cơ quan báo chí và nhân dân cần phát huy vai trò giám sát, phản biện và tham gia xây dựng mô hình. Các ý kiến góp ý có cơ sở phải được tiếp nhận, giải trình và xử lý kịp thời. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nâng cao trách nhiệm khi tiếp nhận, đăng tải, chia sẻ thông tin trên mạng xã hội; chủ động đối chiếu với văn bản của cơ quan có thẩm quyền, không phát tán thông tin chưa được kiểm chứng.
Quan trọng nhất, tính đúng đắn của chủ trương phải được khẳng định bằng kết quả thực tiễn. Khi bộ máy cơ sở hoạt động hiệu quả hơn, thủ tục hành chính được giải quyết thuận lợi, kinh tế địa phương phát triển, môi trường sống được cải thiện, an sinh xã hội được bảo đảm và kiến nghị của nhân dân được xử lý kịp thời, các luận điệu xuyên tạc sẽ không còn cơ sở để tồn tại.
Kết luận
Xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là chủ trương nhằm đổi mới quản trị cơ sở, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền và chất lượng phục vụ nhân dân. Đề án được thực hiện trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, có địa bàn, lộ trình, tiêu chí và cơ chế kiểm tra, đánh giá cụ thể.
Các luận điệu cho rằng mô hình phủ nhận kinh tế thị trường, khôi phục cơ chế bao cấp, hạn chế kinh tế tư nhân hoặc thiết lập những đơn vị hành chính có chế độ riêng đều không có căn cứ. Đây là kết quả của việc đánh tráo khái niệm, cắt xén thông tin và cố tình tách tên gọi khỏi nội dung chính thức của chủ trương.
Việc nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái phải gắn với cung cấp thông tin chính xác, tăng cường công khai, minh bạch và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đồng thời, quá trình thực hiện phải bảo đảm nghiêm túc, thực chất, hiệu quả, tránh hình thức và lãng phí. Kết quả phát triển kinh tế, chất lượng quản trị, an sinh xã hội và sự hài lòng của nhân dân là căn cứ có sức thuyết phục cao nhất để khẳng định giá trị và tính đúng đắn của mô hình.
Anh Văn
Văn bản trích dẫn
[1] Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội, “Nghị quyết số 16-NQ/TU về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình ‘xã, phường xã hội chủ nghĩa’ trên địa bàn thành phố Hà Nội,” Hà Nội, ngày 8 tháng 7 năm 2026.
[2] Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, “Quyết định số 3489/QĐ-UBND về việc ban hành Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội,” Hà Nội, ngày 12 tháng 7 năm 2026.
[3] Quốc hội, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Hà Nội.
[4] Quốc hội, “Luật Tổ chức chính quyền địa phương,” Luật số 72/2025/QH15, ngày 16 tháng 6 năm 2025.
[5] Quốc hội, “Luật Thủ đô,” Luật số 02/2026/QH16, ngày 23 tháng 4 năm 2026.
